Batı Kaynaklı Kâğıtlar

XV. asırdan îtibâren Avrupa kâğıtlarının yurdumuzda kullanıldığı ve bunların çoğunun İtalya, Orta Avrupa ve Venedik menşeli olduğu İstanbul arşivlerimizde kâğıtların filigranları üzerinde yapılan inceleme netîcesi anlaşılmıştır. (1) İtalya’nın Ligurya şehrinde îmâl edilen kâğıtlara üzerine soğuk damgayla vurulan Fratelli Palazzuoli Ligurya (2) kelimesi zamanla tahrîfe uğradığı için Alikurna kâğıdı denilmiş, böylece şöhret bulmuştur. Şapka ve hilâl filigranları ile tanınır. Alikurna kâğıdının iki boyu vardır: Birine battal, diğerine evsat denilirdi. Bu kağıdın çifte olanlarına, çifte alikurna denirdi. Renkli olanlarına da alikurna boyalısı ismi verilirdi. Kâğıtlar âhar sürülmeden evvel ya kına yâhut çay suyu ile boyanır, kuruduktan sonra âharlanırdı. (3) Anadolu’da Amasya ve Bursa’da, XVI. Asırdan îtibâren de Yalova, Kâğıthâne, Beykoz, İzmit, Hamîdiye kâğıt fabrikalarında kâğıt îmal edildiğini biliyoruz. Gerek ithâl gerek yerli kâğıtların kullanılabilmesi, kalemgîr olması, yazı yazılırken kalemin kâğıda takılmaması, kolaylıkla yürümesi için evvelâ istenilen renge boyanır, sonra pürüzlerini gidermek maksadıyle âhar ve mühre yapılır.

1- Osman Ersoy, a.g.e., s. 19-20.
2- Osman Ersoy, XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Türkiye'de Kâğıt, s. 21.
3- M. Zeki Pekalın, Târih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, c. I, s. 52