|
|
Üsküdar'da doğdu. Ahmed Nazif Efendi'nin oğludur. Mekteb-i İbtidâî'de
yazıya başlayan Rızâ Efendi, mahalle mektebinden sonra Yahyâ Hilmi
Efendi (1833-1907)'den sülüs-nesih yazılarını meşketti. Babasının
Tırnova Posta Müdürlüğü'ne tâyini üzerine âilesiyle berâber Tırnova'ya
gitti. Tekrar İstanbul'a dönünce, (1282 / 1865) Vâlide Sultan vâsıtasıyla
Muzıka-i Hümâyun'a kaydedildi. Orada hüsn-i hat hocası Şefik Bey'den
yazı meşkine yeniden başlayarak icâzet aldı. Şefîk Bey'in tavassutu
ile Kazasker Mustafa İzzet Efendi'den istifâde etti. Ayrıca Sâmi
Efendi'den de nesta'lik yazısını meşketti.
1288/1871'de Mûsika-ı Hümâyun İmamlığı'na 1296/1879'da Şefik Beyin
emekliye ayrılmasıyla Muzıka-i Hümayun hat hocalığına tâyin edildi.
1332/1914'de açılan Medresetü'l-Hattâtîn'de sülüs-nesih, reyhânî
hocalığı yaptı.
1878-1912 târihleri arası san'at hayâtının en verimli devresi olarak
kabul edilen Rızâ Efendi'nin celî sülüs, nesta'lîk ve celî nesta'lîk
yazılarda da pek çok eser vermiş olmasına rağmen onun asıl şöhreti
sülüs ve nesih sâhalarındadır. Bilhassa mushaf kitâbetinde çığır
açmış, Hâfız Osman'dan sonra gelen en değerli hattamızdır. Yazdığı
on dokuz mushaf, eserlerinin başında gelir. Bunlardan (1308/1891)'de
yazdığı Mushaf-ı Şerîf, İÜK. AY. Nr. 6682'de; (1311/1893) târihinde
tamamlanan Mushaf-ı Şerîf TSMK YY. nr. 325'de (1330/1912) târihli
Mushaf-ı Şerîf'de yine TSMK. Halil Edhem Arda, nr. 12'de muhâfaza
edilmektedir. Basılmak üzere yazdığı mushafların açık, okunaklı,
âyet-berkenar (Mushafu'l-huffaz) olması, yazısının güzelliği yanında
okutma işâretlerinin yerli yerince konmuş olması, müslümanların
Hasan Rıza hattını diğer basılmış mushaflara tercihine sebeb olmuştur.
Etrâfı mealli olarak (1296/1879) tamamladığı Kur'an-ı Kerim ile
mealsiz diğer bir Mushaf-ı Şerif (1301/1884) târihinden itibâren
birçok defa basılmış ve İslâm ülkelerine dağıtılmıştır.
Sultan Reşad'ın arzusuyla (1331/1913)'de yazdığı 8 ciltlik Buhâri-i
Şerif (TSMK, HS. Nr. 39) Hasan Rızâ Efendi'nin bilinen önemli eserleri
arasındadır.
Hasan Rızâ Efendi'nin sayısız levha ve kıt'alarından başka, İstanbul
Hat San'atları Müzesi ile İstanbul Silivrikapı Bâlâ Câmii'nde, İÜK,
Yıldız nr, 4282 ve Süleymâniye Kütüphânesi, Yazma Bağışlar nr. 510'da
kayıtlı bulunan, ayrıca Sultan Reşad'ın Rumeli seyâhati esnâsında
Edirne Selimiye Camii'ne ta'lîk edilmek üzere yazdığı (1995 senesinde
çalınmıştır) büyük boy hilye-i seâdet levhaları onun şöhretine sebeb
olan eserleri arasında zikredilir. Yetiştirdiği talebeleri arasında
on yedi kişiye icâzet vermiş olan Hasan Rızâ Efendi, 1338'de vefat
etti ve Rumelihisarı Mezarlığı'na defn edildi.(1)
|
|