|
Ahmed
Şemseddin Karahisârî |
|
 |
| |
| |
|
|
 |
|
|
Anadolu'nun yedi büyük üstâdından biri kabul edilen (1)
Karahisârî'nin hayâtı hakkında yeterli bilgiye sâhip değiliz. 874/1469
yılında Afyonkarahisar şehrinde doğduğu tahmin edilmektedir. Halvetî
şeyhlerinden Cemâl Halîfe'ye intisâp etmiş ve ona halîfe
olmuştur.Müstakimzâde Tuhfe'de, aklâm-ı sitteyi Yahyâ Sûfî (ö. 882/1477)'den, daha
sonra Esedullâh-ı Kirmânî'(ö. 893/1488)'den öğrendiğini kaydediyor. Ancak
Yahyâ Sûfî'den yazı meşk etmesi târih bakımından uygun görülmemektedir.
Kendisi de imzâlarında Esedullâh-ı Kirmânî'yi hocası olarak göstermiştir.
Esedullah, Yâkût ekolünün ünlü hattatlarındandı. Fâtih devrinde
İran'dan İstanbul'a gelmiş olduğu tahmin edilmektedir. (2) Karahisârî,
bu ünlü hattattan Yâkût tarzını öğrenmiş, bu ekolün Osmanlı diyârında
temsilci olmuş, Yâkût-ı Rûm diye anılmıştır.

Ahmed Karahisarî hattıyla müselsel
besmele ve satranclı kûfî
(TİEM, nr. 1443)
|
Karahisârî, Yâkût vâdisinde üstünlük sağlayarak kendi
üslûbunu ortaya koydu. Kânûnî devrinde Şemsü'l-hat (hat güneşi)
diye şöhret buldu. Bilhassa müsennâ, sülüs ve celî-sülüs yazılarda
ulaştığı kompozisyon güzelliği, bütün hattatlar tarafından kabul
edilmiştir. Dâimâ yeni terkipler arayan bir rûha sâhip olan
Karahisârî, altınla yazdığı harflerin etrâfını siyah mürekkeple, çok
ince, hassas bir şekilde tahrirlemiştir. Kâhire Menyel Sarayı Hat
Müzesi'nde bir kıt'ada çok ince siyah mürekkeple çizilmiş nesta'lik
yazısı vardır. Bu örnek, onun nesta'lik yazıyla da alakalandığını
ve bildiğini gösteriyor. |
Karahisârînin Kânûnî Sultan süleyman için yazdığı TSMK, H.S. 5
numarada kayıtlı bulunan 62x41 c. ebâdında Kur'ân-ı Kerîm en önemli
eserleri arasındadır. 1981'de İtalya'da basılmış olan bu Mushaf,
Yâkût tarzında tertip edimiş her sayfada ilk satırı muhakkak, beş
satırı nesih, son satırı muhakkak hatla yazılmış, bütün sayfaları
saray nakışhânesinde tezhip edilerek ciltlenmiş bir şâheserdir.
Ahmed Karahisârî'nin müze ve kütüphânelerimizde bilinen diğer bâzı
eserleri: TİEM, 400 numarada Mushaf, 1443; Süleymâniye Ktp., 15;
Ayasofya 19, 24 numaralarda kayıtlı en'âm-ı şerîfler; İÜK, 197,
A.6714 numaralarda Kur'ân-ı Kerîm; TSMK, III Ahmed 3654, E.H., 2112;
TİEM, 2466, 1438, 2499, 400, 2649 numaralarda kayıtlı murakka'larıdır.
Süleymâniye Câmiî celî kubbe yazıları Ahmed Karahisârî tarafından
yazılmış iken, XIX. asırda yapılan tâmir esnâsında, Abdülfettah
(ö. 1314/1896) tarafından yeniden yazılmıştır.

Ahmed Karahisarî'nin muhakkak, sülüs ve nesih hatlatla En'am
sûresinden bir sayfa, 27-36. ayetleri
(TİEM, nr. 1443)
|
Osmanlı diyârında bir nesil devam eden Karahisârî
üslûbunun temsilcileri arasında öğrencisi Hasan Çelebi Hasan
b. Ahmed (ö. 1003/1594), hocası kadar ünlü bir san'atkârdır.
Süleymâniye ve Edirne Selimiye Câmileri taşa mahkûk kitâbe ve
çini üzerindeki yazılar Hasan Çelebi'nin eseridir. Daha sonra
Şeyh ekolünü benimsemiş, o tarz eserler vermiştir. Karahisârî'nin
diğer talebeleri arasında Ferhad Paşa (ö. 982/1574), Büyük
Çekmece Köprüsü'nün kitâbe yazılarını yazan Derviş Mehmed "Karahisârî
Dervişi" (ö. 1001/1592), İbrâhim el-Hüsnü, el-Kâtip (ö. 967/1559)
ve Muhyiddin Halîfe (ö. 983/1575) en meşhurlarıdır. Tophane'de
Kılıç AliPaşa Câmii yazılarının hattatı Yusuf Demircikulu (ö.
1611/) Karahisârî'nini aklâm-ı sittede açtığı çığır, yerini
Şeyh mektebine bırakırken, celî yazılardaki tesîri Mustafa Râkım'a
kadar devam etmiştir. |
963/1556 yılında doksan yaşları civârında
vefat eden Karahisârî Sütlücü'de İshak Cemâleddin Halvetî'nin yanına
defnedilmiştir. (3)
|
|
| |
|
|
|
|
| |
1-Âlî, Menâkıb, s. 25.
2-E. hakkı Ayverdi, Fâtih Devri Hattatları, s. 24
3-Âlî, Menâkıb, s. 25; Müstakimzâde, Tuhfe, s. 94; Nefeszâde, Gülzar-ı Savâb, 59; Ali Alparslan, Ünlü Türk Hattatları, Ankara 1992, s. 49-64;
Habib, Hat ve Hattatan, s. 84-85; Uğur Derman, Kânûnî Devrinde Yazı San'atımız, Kanûnî Armağanı, 1970'ten ayrıbasım, Ankara 1970; Habîbullah Fezâilî, Atlas-ı Hat, s. 339; Suyolcuzâde, Devha, s. 9-10
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|