Türk Tezyinatında Halkâriye Dair ÖNSÖZ Bu kısa monografi bütün halkârî tezyinatı ihtiva etmiyecektir. Zira böyle bir eser vücude getirmek için senelerle çalışmak lâzımdır. Hele halkârî tezyinat tarihini yazmak çok müşküldür. Fakat bu tarihin yazılması için bu çeşit monografileri çoğaltmak lâzımdır. Şark tezyini san’atları için böyle kısa tetkiklere ihtiyacımız vardır. Türk çinilerinde lâle tezyinatı hakkında Feyzi güzel bir monografi neşretmiştir. İşte bu ufak eserin de ileride bu mühim işe yardımı olursa kendimizi bahtiyar sayarız. Halkârî tezyinatın şar tezyinî san’atlarında bilhassa minyatür etrafına koyulabilen en sade ve güzel ve tabiî nakışlar olması itibarile çok mühim bir mevkii vardır. Esasen şarkta tezhip üstadları aynı zamanda ressam oldukları için kendi zevklerine göre bu halkârî tezyinatın örneklerini çoğaltmışlardır. Minyatür esasen tezyin edilmiş bir tablodur. Yalnız dar bir sahada çalışmak mecburiyetinden daha ince ve kendisine mahsus bir teknik ile yapılır. Bu müzeyyen levhanın kenarına yine kendisinden daha çok müzeyyen bir tezyinatın yeralması nazarı yorar ve minyatürü boğar. Pek az ve yerinde nakışlar müstesna eski üstadlar minyatürlerin kenarlarına ufak bir su yapmak veyahut halkâr işlemekle iktifa etmişlerdir. Halkârî tezyinat hakikaten minyatürün kenarına yakışır çok sade, mütenevvi ve güzel bir nakıştır. Şark tezinî san’atlar şubesinde çalışan talebe bu mütenevvi san’at şubesi amelî ve nazarî derslerini birbirinden ayırmayarak takip etmelidir. O zaman san’atta bir şahsiyet sahibi olabilirler. Sonra ilerliyecek ubede de tetkiki icap eden her hususu ihmal etmemeli ve eski klâsikleri müzelerimiz ve kütüphanelerimizde tamamen tetkik edip üzerinde etütler yapmalıdır. İşte bu çalışmalar neticesi eski san’at ehlinin gittiler klasik yoldan inhiraf etmiyerek yeni bir üslûbun meydana gelidği görüür. Bu şubede terakki etmek isteyenler yalnız taklit eser yapmaktan çekinmeli ve san’atı asrın icabatı cereyanlarından mahrum etmemelidir. Fakat bu eski eserleri tetkik etmeden meydana gelemez. İşte buraya koyduğumuz modeller halkârin nasıl işlenebileceğine kâfi birer misaldir. Bu tezyinattaki tenevvüe hakikaten dikkat etmelidir. Eğer bu örneklerden halkârî tezyinatın mahiyeti anlaşılarak istifade olunabilirse bu eser, matlûp gayesine varmış olur. Şark tezyini san’atlar şubesine devam eden her talebe tezyinatın esasını iyi kavrayarak bizzat bu eserler dahilinde örnekler çizmeğe dikkat etmelidir. En yüksek üstadları sinesinde barındıran bu şubenin değerli hocalarının da fikirlerinden istifade ederek onlar gibi tetişmeğe gayret edilmelidir. Bilhassa minyatür kısmına devam eden talebenin bu tezyinat ile yakından alâkadar olarak çalışması lâzımdır. Ekseriya minyatür bitince kenarını ince ve az nakışlı bir su ile çevirir veyahut etrafına bu tarzlarda mühim olarak bir halkâr işler. Bu satırlarda bana yüksek feyzlerini muhabbetlerini de katarak saçan ustalarım Nuri, Hakkı Altınbezer, Tahir, Necmeddin Okyay, Kâmik Akdik ve Bahayı bu vesile ile derin bir muhabbet ve hürmetle yâdeder ve bizleri himaye eden ve çalışmamızı âzamî bir surette kolaylaştıran Maarif Vekâleti yüksek erkânile Akademimizin çok değerli ve fazıl direktörü Burhan Toprağa şükranlarımı sunarım. Bu esere konmak üzere Beyazıdda umumî kütüphanede mevcut bu güzel eserin helkârlarından istifade ettiren fazıl ve âlim Bay İsmail Saibe de keza teşekkürler ederim. Sayfa 1 / 9 A. Süheyl Ünver Üsluplar Ana Sayfasına Dönmek istiyorsanız tıklayınız...