VI – DOĞADAN STİLİZE EDİLEN MOTİFLER
Hayvan ve bitki motiflerinin yanı sıra doğada var olan
bir çok kavram süslememizde kullanılmıştır.
A- BULUT
B- GÜNEŞ – AY ve YILDIZLAR :
Bunların bir kısmı belirli bir anlamı ifade eden semboller,
diğerleri de süsleme amacı ile meydan getilmiş olanlardır.
C- DENİZ – AKARSU – DURGUN SU : Özellikle
minyatür sanatında bu kavramının çeşitli şekillerde motifleştiği
görülmektedir.
D- ATEŞ VE NUR MOTİFLERİ : Genellikle
minyatür kompozisyonlarda çok uygulandığı ve ileri derecede
stilize edilmiş pek çok çeşidinin belirli formlar halinde
kullanıldığı görülür.
VII – BAROK, AMPİR VE ROKOKO MOTİFLERİ
:
Batı etkisi ile onyedinci yüzyılın ikinci yarısından itibaren
Türk Süslemesi değişime uğrar ve bu yeni moda eski motiflerle
birleşerek “Türk Rokokosu” adı verilen bir üslûbu ve yeni
motiflerini oluşturur.
VIII – MOTİFLERİN BELLİ FORMLAR İÇİNDE
ELEŞTİRİLMELERİ
Yukarıda belirtilen bütün motifler, bazen yalnız bazen
bir asırda, belli şekiller içinde bütünlük kazanarak bir
kompozisyonu meydana getirir. Bunları ayrıca eleştirmek
gereklidir.
A – ROZETLER : Dairesel anlatımları
olan bu örneklerin bazıları yerlerine göre sembol olmuşlardır.
Hemen hemen her süslemeden kullanıldıkları için pek çok
çeşitleri vardır. Kitap tezyinatında, gölçe, nokta, hizip
gülü gibi çeşitli isimler alırlar.
B – ŞEMSELER : Oval formlar içinde
oluşan bu örneklerin en yaygın çeşitleri cilt kapaklarında
bulunur. Ayrıca onbeşinci yüzyıl tezhip sanatının en seçkin
şekillerindendir.
C - KÖŞELİKLER : Üçgen formlarda
oluşup, köşe boşluklarını süsler.
D – ALINLIKLAR : Süslenen eserin
ön ve en üst kısmında yer alan bölümüdür. Devirlerine
göre değişik özellikler taşırlar ve yerlerine göre de
taç, tepelik gibi isim alırlar.
E – PANOLAR : Süsleme desenlerinin
simetrik veya asimetrik tarzda oluşturduğu, bütünleşmiş
bir kompozisyon görünümü taşıyan, yerine göre koltuk,
köşelik vs. gibi çeşitli isimler alan, belirli formlar
içinde dekore edilmiş tezyini parçalardır.
F- BORDÜRLER : Süslememizin
en zengin bölümünü teşkil ederler. Hemen hemen her tür
desenin değişik boyutlarda uygulandığı, dekore edilmiş
dar ve uzun satıhlardır. Yerine göre pervaz, ulama, kenar
suyu gibi isimler alırlar.
G- SÜSLEME AYRINTILARI
1- Tığlar, özellikle kitap süslemesinde
kullanılır. Yapılan desenin bitiminde uygulanan bir yardımcı
süslemedir.
2- Agraflar, kompozsiyonu güzelleştirmek
amacı ile, özellikle Türkler tarafından benimsenmiş ve
geliştirilmiş bir süsleme ayrıntısıdır.
XI – YAZININ DEKOR VE MOTİF OLARAK KULLANILMASI
Genellikle eski harfler bazı hallerde süsleme elemanı
olarak da kullanılmıştır.
A – Resim şeklinde oluşturdukları
vakit anlamlı bir kelime veya ibarenin kuş, hayvan meyve,
çiçek, bina veya insan formları halinde biçimlendiği görülür.
B – Süsleme amacı ile harfler
iri olarak hazırlanıp içleri belli motiflerle doldurulduğu
gibi, bazı hallerde de yazının dışında kalan boşluklar
yine motiflerle bezenmektedir.
X – İNSAN, GİYSİLERİ ve TAKILARI
Yerine göre ileri derecede stilize, yerine göre üslûblanmış
olarak süslemeye giren bu bölüm çok geniş bir kısmı kapsamaktadır.
Ayrıca ele alınacağı için bu ufak albümün içine yer verilememiştir.
|
